Alpakoterapia – nowe zajęcia w Przedszkolu JCI

W tym miesiącu wydarzyło się u nas coś absolutnie wyjątkowego: po raz pierwszy Przedszkole JCI odwiedziły alpaki. Od samego początku było jasne, że to spotkanie zostanie w pamięci dzieci i naszej kadry na długo. Miękkie futro, spokojny rytm poruszania się, łagodne spojrzenie i ta ich „bezpieczna” energia sprawiają, że alpaki błyskawicznie budują z dziećmi relację. Dla wielu maluchów był to pierwszy tak bliski kontakt ze zwierzęciem w ramach zajęć wspierających rozwój, czyli tego, co coraz częściej określa się jako alpakoterapia.

Co to jest alpakoterapia i na czym polega?

Alpakoterapia (w praktyce częściej: animal-assisted activities / animal-assisted interventions z udziałem alpak) to forma zajęć zaliczana do animaloterapii (inaczej nazywanej zooterapią), czyli wspierania rozwoju i dobrostanu człowieka poprzez kontakt ze zwierzętami. W przypadku alpak ogromną rolę odgrywa ich łagodny temperament: są spokojne, mało hałaśliwe, przewidywalne i nienachalne. Wszystkie te cechy sprawiają, że dzieci czują się przy nich bezpiecznie i mogą wchodzić w kontakt na własnych zasadach. Dziecko może podejść, pogłaskać, zrobić krok w tył, a potem wrócić i właśnie to „tempo dziecka” jest fundamentem, na którym budują się najlepsze efekty.

Dlaczego alpaki tak dobrze sprawdzają się w pracy z przedszkolakami?

Dla dzieci w wieku przedszkolnym spotkanie z alpaką jest czymś więcej niż atrakcją. Alpakoterapia u przedszkolaków wspiera emocje i zachowania społeczne w sposób naturalny bez presji, bez oceniania i bez „musisz”. Kiedy przedszkolak głaszcze alpakę, często automatycznie zwalnia, mówi ciszej, zaczyna być bardziej uważny na swoje ruchy. Dziecko uczy się samoregulacji, bo widzi prostą zależność: jeśli jestem delikatny i spokojny, zwierzę czuje się dobrze i zostaje blisko. To jest prawdziwe, „żywe” uczenie się, które trudno podrobić w sali.

Dlaczego alpakoterapia jest korzystna dla dzieci?

Alpakoterapia bywa świetnym „mostem” między światem dziecka a światem relacji, emocji i zadań terapeutycznych. Zajęcia są prowadzone w tempie dziecka, z możliwością zwiększania lub zmniejszania kontaktu, liczby bodźców i poziomu trudności. Celem jest wzmacnianie samoregulacji, komunikacji, poczucia bezpieczeństwa i sprawczości, niezależnie od indywidualnego profilu rozwojowego.

• Wyciszenie i redukcja stresu – spokojna obecność alpak, kontakt z naturą i powtarzalne czynności (czesanie, karmienie) mogą obniżać napięcie i ułatwiać uspokojenie organizmu.
• Wsparcie samoregulacji – dziecko uczy się zauważać własne sygnały (pobudzenie, napięcie, zmęczenie) i korzystać z prostych strategii powrotu do równowagi (pauza, oddech, odsunięcie się, rytm czynności).
• Bezpieczny trening relacji – zwierzę nie ocenia, nie „wymusza rozmowy”, a jednocześnie reaguje. To ułatwia budowanie zaufania, poczucia bezpieczeństwa i otwieranie się na kontakt w tempie dziecka.
• Rozwijanie komunikacji (także bez słów) – naturalnie pojawia się potrzeba proszenia, informowania, nazywania potrzeb („chcę bliżej/dalej”, „potrzebuję przerwy”), a także komunikacji niewerbalnej i wspólnej uwagi.
• Ćwiczenie kompetencji społecznych – czekanie na swoją kolej, współpraca, dzielenie się zasobami (np. szczotka), uważność na innych, delikatność i naprzemienność.
• Budowanie sprawczości i pewności siebie – dziecko doświadcza realnego wpływu: potrafi zadbać o zwierzę, wykonać zadanie, utrzymać spokój, podejść i wycofać się, gdy tego potrzebuje.
• Wzmacnianie poczucia granic i asertywności – terapeuta może „legalizować” prawo do dystansu, odmowy i przerwy: dziecko uczy się, że można komunikować „stop” bez poczucia winy.
• Łagodna integracja sensoryczna – dotyk wełny, rytm czesania, ruch w terenie, świeże powietrze i przewidywalna aktywność pomagają porządkować bodźce (z możliwością precyzyjnego dozowania intensywności).
• Trening uważności w praktyce – koncentracja na zwierzęciu i zadaniu prowadzi do bycia „tu i teraz” bez presji typowych ćwiczeń „usiądź i się wycisz”.
• Wsparcie elastyczności i tolerancji na niepewność – zwierzę nie zawsze reaguje „jak w planie”, co stwarza bezpieczne okazje do ćwiczenia adaptacji, zmiany strategii i spokojnego radzenia sobie z frustracją.
• Wzmacnianie empatii i perspektywy – dziecko uczy się odczytywać sygnały komfortu/niekomfortu u alpak, zauważać potrzeby drugiej strony i działać z troską.
• Lepsza motywacja do pracy terapeutycznej – dla wielu dzieci kontakt z alpakami jest atrakcyjny i naturalnie zwiększa gotowość do podejmowania zadań (również tych trudnych).
• Lepsza generalizacja umiejętności – strategie użyte przy alpace (oddech, przerwa, proszenie o pomoc, komunikowanie granic) łatwiej przenieść na szkołę, dom i relacje, bo dziecko ma konkretne „żywe” doświadczenie.
• Wspieranie terapii jako element uzupełniający – interwencje z udziałem zwierząt bywają wartościowym dodatkiem do terapii bazowej i mogą wspierać obszary funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, przy czym jakość badań bywa zróżnicowana, więc najlepiej traktować je jako wsparcie, a nie jedyną metodę.

Jak wyglądały zajęcia z alpakami w Przedszkolu JCI?

Podczas naszej wizyty zaczęliśmy od spokojnego wprowadzenia i prostych zasad bezpieczeństwa. Dopiero potem pojawiła się interakcja: obserwacja, delikatny dotyk, karmienie, krótkie aktywności w małych grupach. Najważniejsze było to, że nie było pośpiechu ani przymusu. Dzieci, które chciały, podchodziły od razu. Te, które potrzebowały czasu, obserwowały. I co ciekawe, właśnie te „obserwujące” często po chwili same robiły krok do przodu.

Czy alpakoterapia zastępuje terapię?

Warto powiedzieć to jasno: alpakoterapia nie zastępuje diagnozy ani specjalistycznej terapii, jeśli dziecko jej potrzebuje. Może być jednak świetnym wsparciem rozwojowym, szczególnie w obszarze emocji, relacji i budowania poczucia bezpieczeństwa. Dla przedszkola to wartościowy element działań prospołecznych i emocjonalnych, a dla dzieci: doświadczenie, które zostaje z nimi na długo.

Dlaczego chcemy to powtórzyć?

Po tej pierwszej wizycie alpak w Przedszkolu JCI mamy jedno mocne postanowienie: to nie było ostatnie spotkanie. Jeśli więc zastanawiasz się, czy alpaki do nas wrócą to powiemy tak: my też już na to czekamy. I następnym razem… przygotujemy jeszcze więcej marchewek.

FAQ — alpakoterapia w przedszkolu (krótkie odpowiedzi)

1. Czy alpakoterapia jest bezpieczna dla dzieci w wieku przedszkolnym?
Tak, jeśli zajęcia są prowadzone przez doświadczonych opiekunów zwierząt, w małych grupach i z jasnymi zasadami kontaktu. Kluczowe jest spokojne tempo i brak przymusu.

2. Alpakoterapia: co daje dziecku na co dzień?
Najczęściej wspiera wyciszenie, koncentrację, pewność siebie i empatię. Dzieci uczą się delikatności, czekania na swoją kolej oraz szanowania granic.

3. Dla jakich dzieci alpakoterapia jest szczególnie polecana?
Dla dzieci nieśmiałych, wysoko wrażliwych, łatwo pobudzających się oraz tych, które potrzebują wsparcia w obszarze emocji i relacji społecznych. Dla wielu przedszkolaków to też po prostu bezpieczny start w kontakt ze zwierzętami.

4. Czy alpakoterapia pomaga w wyciszeniu i stresie?
Często tak. Spokojny kontakt z alpaką sprzyja regulacji emocji, obniża napięcie i zachęca do łagodnych, uważnych zachowań.

5. Ile trwa alpakoterapia w przedszkolu?
To zależy od programu i wieku dzieci. Najczęściej spotkania mają formę krótkich bloków (np. 30–60 minut) z rotacją w małych grupach, aby dzieci nie były przestymulowane.